Electoral Constituencies 2017

The 17 electoral constituencies as determined by the Electoral Boundaries Commission, 2017 are as follows:

Ngaahi Tefito'i Fatongia

English Version

 

a. Tefito'i Fatongia:

Ngaahi fatongia ‘oku ha he Kupu 10 (2) (a-m) ‘o e Lao ki he Komisoni Fili:

Kuo pau ki he Komisoni, fakatatau ki he Lao ni, ke –

(a) fakahoko ha palani vaha'a taimi loloa ki hono fakahoko totonu 'o e ngaahi fili mo hono fokotu'u mo tauhi 'o e ngaahi lekooti mo e tohi fakakatoa totonu;

(b) fakakaukau'i 'a e fiema'u 'o ha ngaahi tu'utu'uni mo e ngaahi lao kehe ki hono fakahoko totonu mo lelei 'o e ngaahi fili mo e ngaahi ngaue felave'i mo ia;

(c) hange koia kuo fakangofua 'e he lao, fa'u mo fakatonutonu 'a e ngaahi tu'utu'uni mo tokanga'i ke toe vakai'i;

(d) fakahoko ha ngaahi fokotu'u ki ha ngaahi liliu ki he lao fekau'aki mo e fili

(e) 'i he malumalu 'o e ngaahi mafai kuo foaki ki ai, 'i he Lao ki He Fili Fale Alea, tu'utu'uni ki he ngaahi tangi, ngaahi fakafepaki mo ha toe ngaahi va kovi kehe;

(f) fokotu'u atu ke fakahoko ha ngaahi faka'ilo felave'i mo e ngaahi hia fekau'aki mo fili'i;

(g) fa'u, fakahoko mo e toe vakai 'i ha ngaahi polokalama ako ma 'a e kau fili, kau kanititeiti mo e ngaahi ni'ihi kehe 'oku kau ki he fili;

(h) fakatahataha 'i mo fa'u ha ngaahi lipooti 'i he fili mo e ngaahi me'a fekau'aki mo ia mo fokotu'u atu ha ngaahi liliu ki he lao mo e ngaahi founga fakahoko ngaue ke fakalakaka 'a e founga fakahoko fili;

(i) pulusi ke ma'u 'a e ngaahi fakamatala fakalukufua 'a e ngaahi fakamatala mo e ngaahi lipooti ko ia fekau'aki mo e fili 'o hanga koia 'oku fakakaukau 'a e Komisoni 'oku tatau;

(j)'i loto 'i he mahinga 'e 3 hili ha fili lahi pe, lipooti ki he Kapineti ha ngaahi liliu 'oku fokotu'u ke fakahoko kimu'a 'a e fili lahi hoko;

(k) ki he taumu'a 'a hono faka'ai'ai 'a e ngaue totonu mo e ngaahi faingamalie tatau ki he taha kotoa pe 'o e kau kanititieti pea ke ta'ofi 'a hono ngaue hala'aki ke pule'i 'a hono ngaue'aki 'o e letio, televisione, ngaahi nusipepa, 'initaneti mo e ngaahi fanongongo fakapolitikale, lipooti, ngaahi tangi mo e ngaahi tu'uaki lolotonga 'a e vaha 'a taimi fili;

(l) pule'i mo siofi 'a e fakamole ki he fili 'a e kau kanititieti 'o fakatatau ki he Kupu 24 'o e Lao ki he Fili Fale Alea; mo e

(m) fakahoko ha toe ngaahi fatongia kehe kuo tu'utu'uni 'i he Lao ki he Fili Fale Alea pe ko ha toe Lao kehe.

e.Visone

Ke fakatokanga’i ko ha sino falala’anga ‘oku ne tokanga’i mo pule’i lelei ‘a e fili pea tukupa ke ngaue malohi ke malava ‘o fakahoko ‘a e fili ‘i he founga

falala’anga pea ke hoko ia ke fakamalohi’iange ‘a e founga faka-temokalati.


f. Kaveinga Ngaue

Ke fakahoko ‘a e Fili FaleAlea mo e Fili ‘Ofisa Fakavahefonua & ‘Ofisa Kolo ‘i ha ‘atakai ‘oku tau’ataina, ‘ikai filifili manako pe fakapalataha pea mo

haohaoa mo napangapangamalie.

 

h.Taumu’a Ngaue

Ko e taumu’a ngaue ‘a e Komisoni Fili ke :-

a.    Nau ‘ilo lahiangeki he founga fakatemokalati

b.    Nau mahu’inga’ia ‘i he’enau totonu kenau fakahoko ‘enau fili; pea

 

k. Ngaahi Makatu’unga

Ko e ngaahi makatu’unga ‘oku fakava’e ‘aki ‘a e ngaahi fatongia ‘o e Komisoni Fili:-

ü Tau’ataina  -    Kuopau ke matu’aki tokanga ‘aupito ‘a e Komisoni Fili ki hono tauhi ‘a ‘ene tau’ataina he koia te ne malava ke fakahoko ai ha fili ‘I he founga lelei taha pea ‘I ha ‘atakai ‘oku haohao pea ‘ikai filifili manako.

üFaka-Lao - Ko e ngaahi fatongia kotoa pe mo e founga ‘oku fakahoko ‘aki kuopau ke fakatatauia ki he Lao

ü ‘Ata kitu’a  - Ko e ‘I ai ‘a e falala ‘a e kakai ‘o e fonuaki he tau’ataina ‘okuma’u ‘e he Komisoni pea ‘I he tu’unga fakalao koia, ‘oku fiema’u ‘a e ‘ata kitu’a mo e taliui.

ü  Ngaahi fatongia - ‘Oku ‘ikai mo ha toe fatongia mahu’inga ange ‘oku fakahoko ‘e he Komisoni ka ko hono fakapapau’i ko e founga fili fakatemokalati, koia ‘oku ngaue’aki ‘e he fonua.


l. Ngaahi Taumu’a Ngaue (Objectives)

Ko e ngaahi taumu’angaue ‘a e Komisoni :

ü  Ke fakahoko lelei ‘a e fili ‘Ofisa Fakavahefonua & ‘Ofisa Kolo pea pehe ki he Fili Fale Alea (pea mo e ngaahi filisi’i);

ü  Ke fakahoko ‘a e fili ‘i he founga ‘oku tau’ataina pea ‘ikai filifili manako;

ü  Ke tauhi ha tohifakakatoa ‘oku tonu ange;

ü  Kema’u ‘e he kakai ‘o e komiuniti ‘a e fakamatala totonu fekau’aki mo e fili;

ü  Ke faka’ai’ai pea motu’uaki ‘a e kau ‘a e kakai ‘o e fonuaki he ngaahi founga fakatemokalati; pea

ü  Ke fakahoko ‘a e toko nimo e poupou kotoa pe ki he kakai fili, kaungaue ki he fili pea mo e kau kanititeiti ‘i he ngaahi me’a fekau’aki mo e fili.

 

 

m. Faka Pa'anga 'o e Komisoni

Fakatatau ki he Lao Komisoni fili 2010 koe pa'anga ma 'ae Komisoni kuo pau:

1. ko e pa'anga kuo vahe'i 'e he Fale Alea ki he taumu'a ko ia; mo e
2. pa'anga kuo totongi ki ai pe ma 'ae Komisoni mei he kautaha 'I tu'a pe 'ae pule'anga ki ha ngaahi taumu'a fakalukufua, ki ha taumu'a pau, pe ki he vahe pe ngaahi monuu 'o ha taha taukei.

 

n. Ngaahi Lao moe Tu'utuni

Vakai ki he ngaahi Lao moe Tu'utu'uni fekau'aki moe Fili, Komisoni moe ngaahi me'a fehonaki mo ia.

scroll back to top
You are here: About Us What we do